حسين مير حيدر
376
معارف گياهى ( فارسى )
ابداعات قديم اطباى هندى و مخلوطى است از داروهاى بسيار مؤثر و اجزاء بسيار مطبوع و خوشمزه و مفرّح و نشاطآور و پرخاصيت . نوشداروى ساده كه تركيب آن در زير ارائه مىشود براى سردمزاجها بسيار مفيد است . هاضمه را تقويت مىكند ، اشتهاى غذا را زياد مىكند ، بسيار مفرح و نشاطآور است و براى اعضاى رئيسه بدن يعنى قلب ، مغز و دماغ و كبد تأثير مثبت دارد و در نتيجه براى بيمارىهاى ماليخوليا بسيار نافع است . مقوى معده است دهان را خوشبو مىكند براى خفقان و صرع مفيد است و اگر چند روز مرتبا ناشتا خورده شود براى جلاى رنگ صورت و از بين بردن زردى رنگ صورت مفيد است . براى كبد بسيار نافع است . ابو على سينا معتقد است كه اين معجون هيچگونه ضررى ندارد و هر وقت يعنى پيش از غذا يا بعد از غذا ممكن است خورده شود و ميزان مصرف آن در هر ماه 5 تا 15 گرم توصيه شده است . اين معجون گرم و خشك است و براى ضعف قلب خصوصا در مورد اشخاصى كه ضعف قلب آنها ناشى از سردى و رطوبت باشد ، بسيار مفيد است . اين معجون را پس از اين كه تهيه شد بايد 40 روز بگذارند بماند كه كهنه شود ، پس از آن شروع به خوردن نمايند ولى بههرحال از دو سال بيشتر نبايد كهنه شود زيرا خواص آن كاهش مىيابد . اگر اشخاص گرممزاج بخواهند از آن بخورند توصيه مىشود كه پس از خوردن آن كمى سكنجبين بخورند . روش تهيه نوشداروى ساده طبق نسخه شيخ الرئيس ابو على سينا : غنچهء گل سرخ كه ته آنها گرفته شده باشد 24 گرم ، سعد كوفى 20 گرم ، قرنفل 15 گرم ، سنبل الطيب 15 گرم ، قرفه 10 گرم ، زرنب 10 گرم ، زعفران 10 گرم ، بسباسه 10 گرم ، قاقله كبار ( نوعى هل است ) 10 گرم ، هل 10 گرم ، جوزبوا 10 گرم . اجزاء فوق را هريك جداگانه كوبيده و بيخته و هريك از آنها را جداگانه وزن نموده و پس از آن مخلوط كنند بهطورى كه كاملا مخلوط شود . سپس 450 گرم آمله بىدانهء تازه را گرفته و در 5 / 4 كيلوگرم آب بپزند تا يك ثلث باقى بماند ( اگر آمله تازه در دسترس نباشد آمله خشك را قبلا خيسانده و تازه كنند ) پس از آن باقيمانده را صاف كرده و 1 كيلوگرم شكر سرخ در آن ريخته مجددا بجوشانند تا قند آب شود و محلول به قوام آيد سپس شربت آمله را از آتش گرفته و مخلوط تمام ساير اجزاء كه كوبيده و آماده شده است در آن بريزند و با چوبى كه توصيه شده است چوب صندل باشد تا اثر منفى در معجون نگذارد خوب به هم بزنند تا بهطور يكنواخت و كامل داروها در شربت آمله مخلوط شود ، از اين معجون پس از اينكه